×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

اخبار ویژه

امروز : چهارشنبه, ۱۶ آذر , ۱۴۰۱  .::.   برابر با : Wednesday, 7 December , 2022  .::.  اخبار منتشر شده : 0 خبر
تعریف، موضوع و ماهیت حقوق شهروندی
علی ربیع زاده

یادداشت / دکتر علی ربیع زاده ، قائم مقام اندیشکده حقوق بشر و شهروندی دانشگاه امام صادق (ع)

حقوق شهروندی از جمله محورهای بسیار مهم و اساسی هر نظام و سیستم حقوقی در جهان است. در نظم و نظام حقوقی کشور ما، اگر چه مصادیق آن شناسایی و تا حدی تعیین شده است، اما این اصطلاح همانند بسیاری از اصطلاحات حقوق عمومی به صورت جامع در منابع حقوقی یا از سوی قانون گذار تبیین نشده است. بر اساس جمع بندی از مجموع تعاریفی که در این زمینه رایج است و نیز برخی ملاحظات نظری تکمیلی می توان گفت حقوق شهروندی عبارت است از:
مجموعه ای از حقوق، اختیارات و امتیازات افراد یا گروهایی از مردم که با حکومت یک کشور دارای رابطه شهروندی (تابعیت) بوده و استیفا یا بهره مندی از تمام یا بخشی از آنها مشروط و مقید به انجام تکالیف شهروندی و التزام به قوانین و مقررات عمومی کشور مذکور است.
به تبع تعاریف مختلف از حقوق شهروندی نظریات، مکاتب و رویکردهای مختلفی نیز در این زمینه وجود دارند که پذیرش هر یک از آن ها الزامات مخصوص به خود را دارد و از همه مهمتر دایره متفاوتی از مصادیق حقوق شهروندی را در بر می گیرند. اما بر اساس این تعریف، مصادیق این حقوق:
•اولا، بسته به جایگاه حقوق بشر در نظام حقوقی و هرم هنجاری هر کشور، اخص از مصادیق حقوق بشر یا نسبتا مساوی با آن است.
•ثانیا، محورهای اصلی آن به طور معمول در قانون اساسی یا هنجارهای اساسی هر کشور و مصادیق تفصیلی و همچنین ضوابط یا مقررات مرتبط با آن ها در قوانین عادی و در برخی موارد، در آئین نامه ها یا دستورالعمل ها بیان می شود.
•ثالثا، در طیف و مجموعه متنوعی از انواع حقوق نمایان می شود؛ از حقوق مدنی و خصوصی تا طبقات مختلف حقوق عمومی همچون حقوق کیفری، حقوق اداری، حقوق سیاسی، حقوق اقتصادی، حقوق فرهنگی و مانند آن ها.
همانگونه که ذکر گردید محورها و مصادیق تفصیلی حقوق شهروندی در اسناد و هنجارهای اساسی و قوانین و مقررات عمومی هر نظام حقوقی بیان می شود. بر این اساس مهمترین مصادیق حقوق شهروندی در نظام حقوقی ایران را می توان در طبقات مختلفی دسنه بندی کرد که در یادداشت های بعدی به این موضوع اشاره خواهد شد.

برچسب ها :

این مطلب بدون برچسب می باشد.